Tomaten zaaien en kweken: van zaad tot oogst

Zelf tomaten zaaien geeft je toegang tot een enorme variatie aan smaken, kleuren en vormen. Van kleine kerstomaten tot vroege buitentomaten en grote vleestomaten: een geslaagde teelt begint met de keuze van het juiste ras.

In België en Nederland zijn voldoende licht, een geschikt zaaimoment en bescherming tegen langdurig nat weer bijzonder belangrijk.

Bekijk onze biologische en zaadvaste groentezaden en vergelijk de tomatenrassen op basis van vroegheid, groeitype en gebruik.

Wanneer tomaten zaaien?

Zaai tomaten binnen tussen eind februari en begin april. Maart is meestal het beste moment: de dagen zijn langer en de planten worden niet te groot vóór ze na de nachtvorst naar buiten kunnen.

Voor de kieming is 20 tot 25 °C ideaal. Zet de zaailingen na de opkomst onmiddellijk op een zeer lichte en iets koelere plaats. Te vroeg gezaaide tomaten worden bij onvoldoende licht lang en slap.

Hoe zaai je tomaten?

Vul potjes of een zaaibak met fijne zaaigrond. Zaai de zaden ongeveer een halve centimeter diep, bedek ze licht en geef voorzichtig water. Houd de grond vochtig maar niet nat. Verwijder een transparant deksel zodra de eerste zaailingen zichtbaar zijn.

De kieming duurt doorgaans één tot twee weken.

Tomaten verspenen

Verspeen de planten wanneer de eerste echte bladeren verschijnen. Plant ze afzonderlijk in een potje en zet de stengel tot aan de kiemblaadjes in de grond. Het ingegraven deel vormt extra wortels.

Geef veel licht en water wanneer de bovenlaag van de potgrond begint op te drogen.

Wanneer tomaten buiten planten?

Plant tomaten pas uit wanneer de kans op nachtvorst verdwenen is en de nachttemperaturen meestal boven 8 tot 10 °C blijven. In België en Nederland is dat doorgaans vanaf de tweede helft van mei.

Laat de planten gedurende één tot twee weken geleidelijk wennen aan zon, wind en koelere temperaturen.

Standplaats en plantafstand

Tomaten groeien het best op een warme, zonnige plaats in vruchtbare, goed doorlatende grond. Zorg voor voldoende luchtcirculatie en plant ze meestal 50 tot 70 cm uit elkaar.

In een serre is dagelijks verluchten essentieel. Buiten kies je bij voorkeur vroege rassen die geschikt zijn voor een korter groeiseizoen.

Tomaten water geven

Geef liever grondig en minder vaak dan elke dag een kleine hoeveelheid. Giet altijd aan de voet en houd de bladeren droog.

Sterke schommelingen tussen droogte en veel water kunnen gebarsten vruchten en neusrot veroorzaken. Een mulchlaag houdt het bodemvocht gelijkmatiger.

Moet je tomaten dieven?

Stamtomaten blijven doorgroeien en worden meestal langs een steun geleid. Een deel van de dieven verwijderen verbetert de luchtcirculatie. Struiktomaten blijven compacter en worden doorgaans niet op dezelfde manier gesnoeid.

Dieven is geen absolute verplichting. Het is vooral nuttig wanneer planten dicht bij elkaar staan of in een vochtige serre groeien.

Voeding en verzorging

Werk bij het planten rijpe compost door de grond. Te veel stikstof geeft veel bladeren maar weinig vruchten. Tijdens de vruchtvorming hebben tomaten relatief meer kalium nodig.

Ziekten voorkomen

• Plant niet te dicht.

• Verlucht de serre dagelijks.

• Geef water aan de voet.

• Verwijder bladeren die de grond raken.

• Werk niet aan natte planten.

• Controleer regelmatig op vlekken.

Lees ook ons artikel over veelgemaakte fouten bij tomaten.

Oogsten en zaden bewaren

Pluk tomaten wanneer ze hun typische kleur hebben en gemakkelijk loskomen. Bewaar rijpe tomaten niet in de koelkast, omdat koude hun smaak en structuur vermindert.

Van zaadvaste tomaten kun je zelf zaden oogsten. Kies een gezonde, volledig rijpe vrucht die typisch is voor het ras. Laat de zaden met hun gel enkele dagen in een beetje water fermenteren, spoel ze schoon en laat ze volledig drogen. Bewaar ze koel, droog en donker, met de naam van het ras en het oogstjaar op het etiket.