Hoe bewaar je zaden op de juiste manier?

Zaden bewaren, of ze nu uit je eigen moestuin komen of uit aangebroken zakjes, is een eenvoudige stap richting meer autonomie in de tuin. Een zaadje is geen dood object, maar een levend organisme in rust. Als het goed wordt bewaard, kan het meerdere jaren kiemkrachtig blijven en zo het teeltcyclus seizoen na seizoen verlengen.

Bij Cycle en Terre zien we het bewaren van zaden als een natuurlijk verlengstuk van tuinieren: telen, oogsten, bewaren en doorgeven. Een kleine stap richting meer onafhankelijkheid, besparing en biodiversiteit.

1. De vijanden van het zaad: warmte, vocht en licht

Drie factoren versnellen de veroudering van zaden en verminderen hun kiemkracht:

• Warmte: activeert de biologische processen en verkort de levensduur.

• Vocht: bevordert schimmelvorming en kan voortijdige kieming veroorzaken.

• Licht: verstoort de rusttoestand van het zaad.

Ook schommelingen in temperatuur en luchtvochtigheid zijn nadelig. Zaden die op plaatsen liggen met veel veranderingen (kas, tuinhuis, vensterbank) worden telkens als het ware “wakker geschud”, wat hun reserves uitput.

2. Ideale bewaaromstandigheden

Vier eenvoudige regels helpen je zaden zo lang mogelijk te bewaren:

• Droog: vocht is de grootste vijand.

• Koel en stabiel: idealiter tussen 5 en 10 °C.

• Donker: bescherm tegen direct licht.

• Constante omstandigheden: vermijd plotse schommelingen.

Een koele, droge ruimte of het groentevak van de koelkast (in een luchtdichte doos met vochtabsorber) zijn prima opties. Vermijd vochtige kelders of plekken met sterke seizoensschommelingen.

3. De juiste verpakkingen kiezen

• Papieren of kraft zakjes: geschikt bij droge omgevingslucht.

• Luchtdichte glazen potten, metalen of plastic dozen: beschermen tegen vocht en knaagdieren.

• Vochtabsorbers (silicagel, droge rijst): houden de lucht extra droog.

Tip: berg nooit nog vochtige zaden luchtdicht op. Laat ze eerst volledig aan de lucht drogen.

4. Hoe lang blijven zaden goed?

• 1–2 jaar: pastinaak, ui, peterselie, maïs.

• 3–5 jaar: sla, kolen, wortel, komkommer.

• 5–10 jaar: tomaat, aubergine, pompoen, meloen, bonen, erwten.

Tomatenzaden kunnen bij goede bewaring tot tien jaar vitaal blijven, terwijl pastinaak vaak al na twee jaar sterk aan kiemkracht verliest.

5. Kiemtest uitvoeren

1. Leg 10 zaden op vochtig keukenpapier.

2. Dek af met een bord of plastic zak.

3. Zet op een warme plek zonder direct zonlicht.

4. Tel na enkele dagen hoeveel zaden zijn ontkiemd.

7 op 10 betekent een kiempercentage van 70%. Zaai in dat geval iets dichter.

6. Praktische opruimtips

• Sluit zakjes met een paperclip of klem.

• Bewaar ze rechtop, zoals kaarten in een doos.

• Noteer altijd soort, ras en oogst- of aankoopjaar.

Samenvatting

Zaden bewaren betekent het leven in de tuin verlengen en stap voor stap een eigen voorraad biodiversiteit opbouwen. Met een koele, droge, donkere en stabiele plek en de juiste verpakking blijven je zaden jarenlang krachtig.

Bij Cycle en Terre kiezen we voor biologische, zaadvaste en lokale zaden, om tuiniers te ondersteunen in hun weg naar meer autonomie en verbondenheid met hun terroir.